Żywienie osób starszych

Żywienie osób starszych

Żywienie osób starszych

Żywienie osób starszych

Żywienie osób starszych ma duże znaczenie w utrzymaniu zdrowia i może zapobiegać lub zmniejszać występowanie niedożywienia i niektórych chorób dieto zależnych np.: otyłości, cukrzycy, nadciśnienia, osteoporozy, nowotworów czy chorób układu krążenia. Niestety seniorzy często jedzą nieregularnie, spożywają mniej niż 4-5 posiłków dziennie i unikają aktywności fizycznej.

Żywienie osób starszych

Zmiany zachodzące w organizmie, które towarzyszą procesowi starzenia: 

  • zmniejszenie siły mięśniowej i aktywności fizycznej, 
  • zmniejszenie wydolności narządów wewnętrznych (np.: upośledzenie funkcji nerek, zmniejszenie pojemności płuc), 
  • spowolnienie przemian metabolicznych w organizmie, czego konsekwencją jest zmniejszenie zapotrzebowania organizmu na energię i składniki odżywcze, 
  • pogorszenie wchłaniania witamin i składników mineralnych, co może być przyczyną występowania osteoporozy, 
  • ryzyko odwodnienia organizmu, co może przyczynić się do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej,  
  • najwięcej zmian zachodzi w przewodzie pokarmowym: 
  • brak apetytu spowodowany pogorszeniem smaku i zapachu,  
  • problemy z żuciem i rozdrabnianiem pokarmów wywołane chorobami zębów i jamy ustnej, brakiem uzębienia oraz mniejszym wydzielaniem śliny,  

Zmiany zachodzące w organizmie, które towarzyszą procesowi starzenia: 

  • gorsze trawienie pokarmów, 
  • zmniejszone wydzielanie żółci i insuliny spowodowane występowaniem zmian w wątrobie i trzustce,  
  • częste zaparcia spowodowane ograniczeniem czynności motorycznej przewodu pokarmowego  i spowolnieniem ruchów perystaltycznych jelit, 
  • występowanie refluksu żołądkowo-jelitowego utrudnia podaż niektórych składników odżywczych, 
  • pogorszona tolerancja posiłków na skutek zmniejszenia aktywności enzymów trzustkowych,  
  • zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego i kwasu solnego spowodowane zanikiem błony śluzowej żołądka, 
  • zanik flory bakteryjnej w jelitach (bakterii Lactobacillus i Bifidobacterrium). 
  • U osób starszych często występują niedobory witamin i składników mineralnych :  
  • nietolerancja laktozy spowodowana zmniejszonym wydzielaniem laktazy może być przyczyną niedoboru wapnia w organizmie,  
  • niedobory żelaza związane ze zbyt małym jego spożyciem w diecie (np.: podroby, natka pietruszki, suche nasiona roślin strączkowych, mięso, jaja) oraz stosowaniem niektórych leków, 
  • Niedobory witaminy B6 i B12 spowodowane zakażeniem Helicobacter pylori. 

 

Żywienie osób starszych – Zalecenia żywieniowe dla osób starszych  

  • Należy ustalić indywidualne zapotrzebowanie organizmu na: energię, składniki odżywcze  i mineralne oraz witaminy. Związane jest to ze zmniejszoną zawartością tkanki mięśniowej, aktywności fizycznej i spowolnionym metabolizmem.  
  • Zapotrzebowanie na białko dla wszystkich osób starszych jest na takim samym poziomie jak u osób dorosłych 0,90 g/kg m.c/dzień i powinno stanowić 15-20% dla osób starszych w wieku >65 lat. Źródłem białka powinny być: jaja, mleko i produkty mleczne, mięso, drób i ryby,  
  • Zapotrzebowanie na tłuszcz wynosi 20-35% energii w diecie. Należy zmniejszyć spożycie tłuszczów nasyconych  pochodzenia zwierzęcego (np.:słonina, boczek, łój)na korzyść tłuszczów nienasyconych pochodzenia roślinnego (np.:orzechy, olej: lniany, słonecznikowy, kukurydziany, sojowy, rzepakowy, sezamowy i  oliwa z oliwek) 
  • Procentowy udział energii pochodzącej z węglowodanów powinien wynosić 45-65%. W diecie osób starszych należy wybierać głównie węglowodany o niskim indeksie glikemicznym (IG < 50) np.: otręby, kasza jęczmienna i gryczana,
  • Wystarczające spożycie błonnika pokarmowego wynosi 20 g/dzień, 
  • Osoby starsze powinny zadbać o prawidłowe nawodnienie organizmu. Zalecana ilość wody w ciągu dnia powinna wynosić dla kobiet 2l, a dla mężczyzn 2,5l. 
  • Ogólne zalecenia: należy spożywać 5-6 posiłków, zachować przerwy 3-4 godzinne pomiędzy poszczególnymi posiłkami. Śniadanie powinno być spożyte do godziny od wstania, natomiast kolacja 2-3 godziny przed pójściem spać. 

Zalecenia żywieniowe dla osób starszych  

Prawidłowo skomponowana dieta powinna zapewnić podaż wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Niestety niektóre choroby uniemożliwiają realizację zapotrzebowania na dane składniki takie jak: wapń, żelazo, witamina B12. Jeśli występują ich niedobory to wskazana jest suplementacja pod kontrolą lekarza. Suplementacja witaminą D powinna być kontynuowana przez cały rok ze względu na nieefektywną syntezę skórną witaminy D w dawce 800-2000 IU/ dzień dla osób w wieku 65-75lat oraz 2000-4000 IU/ dzień dla osób w wieku >75lat. 

Niestety osoby  starsze często spożywają małe ilości warzyw i owoców głównie przez problemy z uzębieniem. Seniorzy często jedzą nieregularnie i pomijają posiłki. Oprócz występujących niedoborów mogą wystąpić nadmiary spożywania pokarmów w postaci słodyczy, jasnego chleba czy tłustych serów. Może to być związane z brakiem pieniędzy i chęci przygotowywania posiłków oraz kupowaniem przetworzonych produktów, zawierających konserwanty, nadmiar pustych kalorii co ogólnie wpływa na pogorszenie stanu zdrowia.  

W związku z powyższym kluczową rolę w rozpoznawaniu nadmiarów i niedoborów pokarmowych osób starszych odgrywa opieka medyczna. W ramach której należy prowadzić działania profilaktyki zdrowotnej min.: przekazywać wiedzę żywieniową, zachęcać do  prowadzenia zdrowego stylu życia (stosowania diety i zwiększenia aktywności fizycznej np. regularne spacery) oraz wykonywania regularnych badań kontrolnych.  

 

Artykuł opracowany przez praktykantkę: Magdalenę Karge

Po więcej ciekawych artykułów zapraszamy na naszego bloga

Dietetyk Katowice

mgr Kamila Dyndor

FIZJODIET MEDICAL SPA & Masaż Katowice

Author Info

FIZJODIET MEDICAL SPA